Obywatelstwo niemieckie na podstawie § 15 StAG (restytucja dla osób prześladowanych)
Procedura deklaracyjna, która rozszerzyła możliwość przywrócenia obywatelstwa osobom prześladowanym w latach 1933–1945 oraz ich potomkom.
§ 15 StAG to procedura deklaracyjna, która umożliwia osobom prześladowanym w latach 1933–1945 – oraz ich potomkom – uzyskanie obywatelstwa niemieckiego nawet w przypadkach, gdy art. 116 ust. 2 nie ma pełnego zastosowania. Dodany do ustawy o obywatelstwie w sierpniu 2021 r., został stworzony w celu wypełnienia luk pozostawionych przez starsze przepisy dotyczące przywrócenia obywatelstwa i zasadniczo zezwala na posiadanie podwójnego obywatelstwa bez opłaty za wniosek.
Co obejmuje § 15 StAG
§ 15 przyznaje prawo do obywatelstwa na podstawie oświadczenia osobom, które utraciły lub którym odmówiono obywatelstwa niemieckiego z powodów politycznych, rasowych lub religijnych w okresie od 30 stycznia 1933 r. do 8 maja 1945 r., oraz ich potomkom. Obejmuje on sytuacje, których konstytucyjny przepis przywracający obywatelstwo (art. 116 ust. 2) nie obejmował w sposób wyraźny — na przykład osoby, które zrezygnowały z obywatelstwa pod presją, lub linie rodowe, które nie były objęte poprzednim brzmieniem.
Czym różni się od art. 116 ust. 2
Artykuł 116 ust. 2 przywraca obywatelstwo osobom pozbawionym go przez reżim nazistowski oraz ich potomkom. § 15 ustawy StAG stanowi uzupełnienie tego przepisu, oferując szerszą ścieżkę uzyskania obywatelstwa na podstawie oświadczenia dla osób prześladowanych, które nie podlegają bezpośrednio przepisom art. 116 ust. 2. W praktyce dokładne prześledzenie historii rodziny i dat pozwala ustalić, który z tych dwóch przepisów ma zastosowanie — a często się one pokrywają.
Kto może złożyć oświadczenie
Oświadczenie może złożyć osoba prześladowana oraz jej potomkowie w dowolnym pokoleniu. Podobnie jak w przypadku przywrócenia obywatelstwa, istotne jest wykazanie faktu prześladowania oraz statusu obywatelskiego w tamtym czasie — a nie to, ile pokoleń dzieli cię od przodka.
Potrzebne dowody
Ogólnie rzecz biorąc: dokumenty łączące cię z prześladowanym przodkiem oraz dowody prześladowań lub utraty obywatelstwa (listy pozbawionych obywatelstwa, dokumenty dotyczące emigracji lub deportacji, wpisy archiwalne, np. z Archiwum w Arolsen). Nasz przewodnik po dokumentach szczegółowo opisuje łańcuch dokumentów.
Czym różni się § 15 ustawy StAG od art. 116 ust. 2?
Artykuł 116 ust. 2 stanowi konstytucyjną ścieżkę dla osób pozbawionych obywatelstwa; § 15 to szersza ścieżka oparta na oświadczeniu, która obejmuje również osoby prześladowane, których przypadki wykraczają poza ścisłe brzmienie art. 116 ust. 2.
Czy istnieje termin na złożenie wniosku na podstawie § 15?
§ 15 nie podlega terminowi na złożenie oświadczenia przewidzianemu w § 5; zapewnia on stałe prawo osobom prześladowanym i ich potomkom.
Jakie dowody potwierdzają prześladowanie?
Dokumenty dotyczące pozbawienia obywatelstwa, dokumenty emigracyjne lub deportacyjne, a także wpisy archiwalne, takie jak te znajdujące się w Archiwum w Arolsen.
Kto kwalifikuje się na podstawie § 15 StAG?
Potomkowie osób prześladowanych w latach 1933–1945, którzy nie są objęci art. 116 ust. 2 — na przykład ci, którzy zrzekli się obywatelstwa, utracili je lub wyemigrowali przed formalnym pozbawieniem obywatelstwa.
Czy istnieje termin na złożenie wniosku na podstawie § 15 StAG?
Nie — podobnie jak w przypadku art. 116 ust. 2, nie ma terminu ani ograniczenia co do liczby pokoleń uprawnionych potomków.
Jakie dowody są wymagane do złożenia wniosku na podstawie § 15 StAG?
Dokumenty potwierdzające związek przodka z prześladowaniami w latach 1933–1945 oraz z utratą obywatelstwa lub emigracją — akta dotyczące pozbawienia obywatelstwa, emigracji i restytucji.